شناسايي عوامل مؤثر بر خوداتكايي مالي مساجد؛ مورد مطالعه: مساجد استان قم

سال دهم، شماره اول، پياپي20، بهار و تابستان 1399

محمدصادق صياف‌زاده/ كارشناسي ارشد مديريت فرهنگي، مؤسسة آموزش عالي طلوع مهر     sadeghsayaf@yahoo.com
سيد محسن سجادي/ استاديار گروه اقتصاد دانشگاه مفيد    sajjadi@mofidu.ac.ir
* رسول عباسي/ استاديار گروه مديريت بازرگاني دانشگاه حضرت معصومه (س)     r.abbasi@hmu.ac.ir
دريافت: 22/05/1399 ـ پذيرش: 12/07/1399

چکيده
يکي از ريشه‌ها و علل اساسي استقلال مساجد و عدم وابستگي آنها به حکومت‌ها در تاريخ تشيع، خوداتکايي مالي و مردمي بودن آنها بوده است. مسجد نهادي ديني، مردمي و غيردولتي است كه استقلال در نحوة تأمين مالي آن، يكي از عناصر نقش‌آفرين در استقلال عملكرد و پرهيز از دولتي شدن آن است. بر اين اساس، چيستي عوامل مؤثر بر خوداتکايي مالي مساجد، مسئله اين پژوهش را شکل مي‌دهد. اين تحقيق از لحاظ هدف، کاربردي، و از نظر روش جمع‌آوري داده‌ها مطالعۀ موردي است. جامعۀ آماري شامل کليۀ مساجد شهر مقدس قم است که تعداد ده مسجد از باب نمونه انتخاب شد. در انتخاب نمونه سعي شد هر مسجد تعداد زيادي از مساجد مشابه خود را نمايندگي کند. با اعضاي هيئت امناي اين مساجد، مصاحبه‌هايي صورت گرفت و با توجه به ماهيت اکتشافي تحقيق، بررسي داده‌هاي حاصل از مصاحبه‌ها با روش تحليل مضمون انجام شد. با تركيب مفاهيم استخراجي در قالب مضامين، تعداد هشت مضمون فراگير به دست آمد. اين مضامين عبارت‌اند از: نقش موقوفات در ادارۀ مالي مسجد؛ نقش اجارۀ فضاهاي مسجد براي برگزاري مراسمات در تأمين مالي مسجد، نقش خيّرين در ادارۀ مالي مسجد؛ نقش امام جماعت در تأمين مالي مسجد؛ نقش برنامه‌ها و فضاهاي فرهنگي در نگرش مردم به کارکردهاي مسجد؛ نقش اعتماد متقابل خيّرين و هيئت امنا در ارائۀ کمک به مسجد؛ تأثير دانش و توان حقوقي مسجد در تأمين مالي آن؛ و نقش برنامه‌ريزي هيئت امنا بر تأمين مالي مسجد. همچنين يافته‌هاي جنبي نشان داد که تأمين مالي مساجد استان قم، عمدتاً با کمک‌هاي خيّرين و دريافتي‌هاي موقوفات صورت مي‌گيرد.
کليدواژه‌ها: مديريت مسجد، مديريت مالي، خوداتکايي، روش‌هاي تأمين مالي، مساجد شهر قم.
 


 

سال انتشار: 
1399
شماره مجله: 
20
شماره صفحه: 
5