آشنايي با نظام‌ اداري عصر نبوي

قيمت مقاله الكترونيكي: 
1500تومان

سال هفتم، شماره دوم، پياپي 17، پاييز و زمستان 1397

علي آقا پيروز/ استاديار گروه مديريت اسلامي پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي     a.pirooz@iict.ac.ir
دريافت: 10/07/1397 ـ پذيرش: 06/12/1397

چکيده
نظام اداري به مثابة سازمان تنظيم کنندۀ تمام فعاليت‌ها براي نيل به اهداف حکومت است. نظام اداري نبوي نسبت به نظام اداري دوران جاهليت چگونه بود؟ و پيامبر صلي الله عليه وآله وسلم چه تدابيري براي برون‌رفت از نظام جاهلي انجام دادند؟ در دوران جاهليت، اعراب حجاز، بدوى و فاقد سازمان ادارى بودند. در عصر نبوي، نظام اداري بر مباني تقوا ، عدالت‌، محبت و عقلانيت شکل گرفت. بر‌اين‌اساس، پيامبر‌ صلي الله عليه وآله وسلم تمام قبايل را ذيل جامعة اسلامي، با نام «امت» سامان‌دهي كردند؛ و رکن آن را برادري قرار دادند‌؛ بسياري از خصومت‌ها را خاتمه بخشيدند؛ براي تثبيت جامعه از قبايل بيعت گرفتند؛ پيمان‌نامه‌هاي عمومي را تدوين و اجرا نمودند‌؛ رؤساي قبايل را عزل و نصب کردند؛ «‌عريف» و « نقيب» براي هر قبيله تعيين کردند؛ ارتشي منظم تشکيل دادند؛ سفرايي را به مناطق دور‌دست ارسال کردند؛ براي رفع نزاع‌ها، دستگاه قضا پي‌ريزي نمودند و... اين تدابير، که پيشرفت‌هاي چشم‌گيري درعرصه‌هاي گوناگون به ارمغان آورد‌، حاکي از آن است که اسلام پيشرفته‌ترين آموزه‌ها را براي ادارة نظام دارد. روش تحقيق، «کتاب‌خانه‌اي» با استفاده از روش «توصيفي و تحليلي» است.
کليد‌واژه‌ها: عصر نبوي، نظام اداري، عدالت، محبت‌، عقلانيت، معنويت.