✍️Mohammad mahdi Naderi / Assistant Professor, Department of Management, Imam Khomeini Educational and Research Institute, Qom, Iran / naderi@iki.ac.ir
Organizational commitment has emerged as a significant subject of scholarly inquiry within management studies in recent decades. Employees exhibiting high organizational commitment contribute to enhanced productivity and greater organizational success. In this survey-based research, utilizing Allen and Meyer's standard questionnaire, the levels of normative, continuance, and affective commitment among employees of the Ministry of Defense of the Islamic Republic of Iran were assessed. The statistical sample comprised 196 individuals randomly selected from the employees of Shahid Babaei Industries and the Shahid Mahalati Industries Group, affiliated with the Aerospace Industries of the Ministry of Defense. The research findings indicate that the commitment level of the employees across all three dimensions is marginally above average, which cannot be deemed highly optimal or satisfactory; consequently, measures must be devised for its improvement. To this end, the concluding section of the paper endeavors to draw upon Islamic teachings and doctrines to propose strategies for enhancing each of the three dimensions of commitment.
Title :بررسی تعهد سازمانی کارکنان ودجا و راهکارهای ارتقای آن
Abstract:
تعهد سازمانی از جمله موضوعاتی است که در دهههای اخیر مورد توجه محققان دانش مدیریت قرار گرفته است. کارکنانی که تعهد سازمانی بالایی دارند، موجب ارتقای بهرهوری و موفقیت هرچه بیشتر سازمان میشوند. در این پژوهش که با روش پیمایشی و با استفاده از پرسشنامة استاندارد آلن و مییر صورت پذیرفته، میزان تعهد هنجاری، مستمر و عاطفی کارکنان وزارت دفاع جمهوری اسلامی ایران (ودجا) مورد سنجش قرار گرفته است. نمونة آماری مشتمل بر 196 نفر بوده که بهطور تصادفی از کارکنان صنایع شهید بابایی و گروه صنایع شهید محلاتی صنایع هوافضای ودجا انتخاب شدهاند. یافتههای تحقیق نشان میدهند که میزان تعهد کارکنان ودجا در هر سه بعد مذکور کمی بیش از حد متوسط است که طبعاً نمیتوان آن را چندان مطلوب و مناسب دانست و باید برای ارتقای آن تدابیری اندیشیده شود. به همین منظور در قسمت پایانی مقاله تلاش شده است با استفاده از آموزهها و معارف اسلامی، به برخی راهکارها برای ارتقای هر یک از ابعاد سهگانة تعهد اشاره شود.
ابنسعد، ابوعبدالله محمد (1418ق). الطبقات الکبری. تحقیق: عبد القادر عطا. بیروت: دار الکتب العلمیه.
ابنعساکر، علیبنالحسن (1415ق). تاریخ دمشق. بیروت: دار الفکر.
ابنکثیر، اسماعیلبنعمر الدمشقی (بیتا). . بیروت: دار الفکر.
افراسیابی، حسین و جمشیدی سلوکو، بهنام (1392). مطالعة رابطة مشارکت سازمان با تعهد سازمانی. دومین کنگرة روانشناسی اجتماعی ایران. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
انصاری، محمداسماعیل؛ باقری کلجاهی، علی و صالحی، مسلم (1389). تعهد سازمانی از دیدگاه نظریهپردازان و نقش راهبردهای منابع انسانی در بهبود آن. توسعة نیروی انسانی پلیس، 7(13)، 35ـ72.
بخشی، علیاکبر (1388). انگیزه و روشهای ایجاد آن با رویکرد دینی. معرفت، 18(2)، 11ـ26.
براهویی، یونس (1401). سنجش میزان تعهد سازمانی کارکنان و ارتباط آن با سلامت سازمانی (مطالعهای در سازمان امور مالیاتی). سومین کنفرانس ملی مدیریت و تجارت الکترونیک. تهران: مؤسسة پژوهشی مدیریت مدبر.
تلمسانی، محمدبنابیبکر (بیتا). الجوهرة فی نسب الامام علی و آله. قم: انصاریان.
جعفرپور، محمود و بهرامزاده، مهدی (1388). تغییرات برنامهریزیشدة سازمانی و مؤلفههای وابسته. تهران: پلک.
حر عاملی، محمدبنحسن (1409ق). وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه. قم: مؤسسة آل البیت؟عهم؟.
حسینی، سیدمهدی و مهدیزاده اشرفی، علی (1389). شناسایی عوامل مؤثر بر تعهد سازمانی. فصلنامة مدیریت، 7(18)، 9ـ16.
حسینیان، شهامت (1386). عوامل درونسازمانی مؤثر بر ارتقای تعهد سازمانی کارکنان کلانتریهای تهران بزرگ. دانش انتظامی، 9(2)، 7ـ25.
دیهیمپور، مهدی (1400). طراحی و تبیین الگوی کیفی سرمایههای انسانی در سازمان با رویکرد اسلامی. اسلام و پژوهشهای مدیریتی، 11(2)، 81ـ98.
زاهدی، شمسالسادات؛ بودلایی، حسن؛ ستارینسب، رضا و کوشکی جهرمی، علیرضا (1388). تحلیل رابطة توانمندسازی روانشناختی و تعهد سازمانی. رشد فناوری، 6(24)، 1ـ10.
زرگران خوزانی، محمدرضا و شریفپور شوشتری، مهدی (1400). ابعاد تربیت شناختی، گرایشی و رفتاری در مکتب سردار شهید حاجقاسم سلیمانی با رویکرد جهادی و جهانشمول. اسلام و پژوهشهای مدیریتی، 11(1)، 73ـ88.
سبحانی، جعفر (1385). فروغ ابدیت. قم: بوستان کتاب.
سمهودی، نورالدین علیبناحمد (2006م)، وفا الوفا باخبار دار المصطفی. بیروت: دار الکتب العلمیه.
صدوق، ابیجعفر محمدبنعلی ابنبابویه (1361). معانی الاخبار. تصحیح: علیاکبر غفاری. قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعة مدرسین حوزة علمیة قم.
عابدی جعفری، حسن و کیمیایی، علیرضا (1393). فرهنگ جامع مدیریت. تهران: علم و دانش.
عسکری، محمدرضا (1383). تعهد سازمانی و ارتباط آن با فرهنگ سازمانی. بصیرت، 11(32 و 33)، 252ـ258.
قزل ایاغ، محمد؛ مخملی، عبداله و مخملی، هادی (1395). سنجش تعهد سازمانی کارکنان شرکت مخابرات با تأثیر ابعاد سرمایة اجتماعی با رویکرد تئوری مجموعههای راف. مدیریت سرمایة اجتماعی، 3(2)، 251ـ273.
کلینی، محمدبنیعقوب (1407ق). الکافی. تحقیق: علیاکبر غفاری و محمد آخوندی. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
گیدنز، آنتونی (1388). جامعهشناسی. ترجمة حسن چاوشیان. تهران: نشر نی.
متقی، علیبنحسامالدین (1405ق). کنز العمال فی سنن الاقوال و الافعال. بیروت: مؤسسة الرسالة.
مجلسی، محمدباقر (1403ق). بحار الانوار. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
محمدی، مهدی؛ حسنزاده آدرگانی، اصغر و عمرانینژاد، حمیدرضا (1401). عوامل مؤثر بر تعهد سازمانی. چهارمین کنفرانس بینالمللی مدیریت، گردشگری و تکنولوژی. پنانگ مالزی: مؤسسة پژوهشی مدیریت مدبر.
مشبکی، اصغر و دوستار، محمد (1386). تبیین مدل تأثیرگذاری هوش عاطفی مدیران بر تعهد سازمانی کارکنان با توجه به نقش سبکهای رهبری. مدرّس علوم انسانی (ویژهنامة مدیریت)، (55)، 211ـ234.
مطهری، مرتضی (1370). مدیریت و رهبری در اسلام. تهران: صدرا.
میرهاشمی، مالک؛ شریفی، حسنپاشا؛ نفیسی، غلامرضا و بهاری، سیفالله (1386). پیشبینی تعهد سازمانی اعضای هیئتعلمی بر اساس ادراک آنان از محیط کار. دانش و پژوهش در روانشناسی، (31)، 133ـ153.
ناطقی، رضا (1401). واکاوی تأثیر مؤلفههای تعهد سازمانی بر مدیریت منابع انسانی. علوم انسانی و اسلامی در هزارة سوم، 6(2)، 210ـ223.
ناظم، فتاح و قائدمحمدی، محمدجواد (1387). تعهد سازمانی مدیران و مؤلفههای آن در دانشگاه آزاد اسلامی. اندیشههای تازه در علوم تربیتی، 4(1)، 11ـ28.
نوری طبرسی، میرزاحسین (1415ق). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. بیروت: مؤسسة آل البیت؟عهم؟ لاحیاء التراث.
Bakhshi, Arti (2009). Organizational Justice Perceptions as Predictor of Job Satisfaction and Organization Commitment. Internation Journal of Business and Management, (4)9, 145-154.
Meyer, J. & Allen N. (1997). Commitment in the Work place: Theory, Researche and Aplication, Thousand Oaks. CA: Sage.
Mowday, R.; Porter, L. & Steers, R. (1982). Employee Organizational Linkages. New York: Academic Press.
Walton, R (1985). From control to commitment in the workplace. Harvard Business Review, 63(4), 77-84.
Naderi, Mohammad mahdi. (2026) Examining the Organizational Commitment of Employees of the Ministry of Defense and Strategies for Its Enhancement. Islam va Pazhuheshhaye Modiriyati, 15(1), 55-75 https://doi.org/10.22034/modiriyati.2025.5002424.
Mohammad mahdi Naderi."Examining the Organizational Commitment of Employees of the Ministry of Defense and Strategies for Its Enhancement". Islam va Pazhuheshhaye Modiriyati, 15, 1, 2026, 55-75
Naderi, M.(2026) 'Examining the Organizational Commitment of Employees of the Ministry of Defense and Strategies for Its Enhancement', Islam va Pazhuheshhaye Modiriyati, 15(1), pp. 55-75
Naderi, M. Examining the Organizational Commitment of Employees of the Ministry of Defense and Strategies for Its Enhancement. Islam va Pazhuheshhaye Modiriyati, 2026; 15(1): 55-75