https://modiriyati.nashriyat.ir مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) fa weekly 1 Mon, 03 Feb 2025 00:00:00 +0330 Mon, 03 Feb 2025 00:00:00 +0330 https://modiriyati.nashriyat.ir/node/5001763 این مقاله به بررسی دیدگاه اسلام دربارة کارآفرینی زنان و نقش آنان در توسعة اقتصادی و اجتماعی می‌پردازد. با تأکید بر اصول دینی و اخلاقی، اسلام مشارکت زنان در فعالیت‌های اقتصادی را با رعایت شرایطی همچون رعایت حجاب، پرهیز از اختلاط بیجا و التزام به اصول شرعی مجاز دانسته است. ازسوی‌دیگر، نمونه‌های تاریخی مانند حضرت خدیجه به‌عنوان یک تاجر موفق، نشان‌دهندة حمایت اسلام از فعالیت‌های اقتصادی زنان است. این پژوهش چالش‌ها و موانع مشارکت زنان در جوامع اسلامی، نظیر محدودیت‌های اجتماعی، فرهنگی و قانونی را بررسی می‌کند و بر نقش سیاست‌های حمایتی و آموزشی تأکید دارد. همچنین بر لزوم ارائة راهکارهایی مانند طراحی الگوهای تطبیقی کارآفرینی و ایجاد فرصت‌های برابر در دسترسی به منابع مالی و آموزشی برای زنان تأکید می‌شود. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که اسلام با اشتغال زنان و مشارکت آنان در عرصه‌های اقتصادی در چهارچوب اصول دینی موافق است و این مسئله می‌تواند به‌عنوان الگوی توسعة پایدار در جوامع اسلامی به‌کار گرفته شود. پژوهش‌های آینده می‌توانند به تحلیل راهبردهای عملی برای تحقق این اصول و رفع موانع موجود بپردازند. https://modiriyati.nashriyat.ir/node/28 وقتی نظام جدیدی در هر کشور بر سر کار می آید، ناگزیر اهداف و برنامه هایش از طریق مدیرانی عملیاتی می شود که در جامعه مسئولیت های اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی بر عهده دارند؛ وگرنه یک نفر هرقدر هم قدرتمند باشد، هیچ گاه نمی تواند جامعه را به صورت فردی اداره کند، خواه انسان عادی باشد و یا حتی از پیامبران و امامان؛ زیرا آنان هم بر اساس سنت الهی، از طریق اسباب و مسببات عادی کار می کردند. در این مقال،استاد به بحث نظام اداری و سیر تکاملی آن در صدر اسلام و انقلاب اسلامی می پردازند. https://modiriyati.nashriyat.ir/node/106 بزرگ‌ترين نعمتي كه ما در اين عصر سراغ داريم و خداي متعال آن را به جامعة ما افاضه كرده، برقراري نظام اسلامي است. از زمان ظهور پيامبر اكرم تقريباً حدود يك دهه يا بيشتر سپري شده بود كه جامعه اسلامي در مدينه تشكيل شد و تا آخر عمر آن حضرت، رياست اين جامعه با ايشان بود. اين مقدار را همة مسلمان‌ها معتقد هستند. اما ما معتقديم كه پس از رحلت پيامبر، كساني كه داراي مقام عصمت بودند و مي‌توان گفت در همة فضايل ‌ـ به غير از نبوت و رسالت ـ مانند ايشان بودند، براي اين كار تعيين شده و زمان محدودي نيز عهده‌دار اين مسئوليت بودند؛ حدود پنج سال اميرالمؤمنان علي‌‌ و مدتي نيز امام حسن عهده‌دار اين مقام بودند. اما از زمان امام حسن به بعد، حكومتي كه مشروعيت ديني و الهي داشته باشد، در هيچ كشور اسلامي تشكيل نشد. در زمان ساير ائمه، ايشان يا در زندان، و يا در تبعيد و تحت‌نظر بودند و در نهايت نيز كارشان به شهادت مي‌انجاميد. پس از غيبت امام زمان نيز هيچ‌گاه علما موفق نشدند حكومتي تشكيل دهند كه مسئوليت آن با كسي باشد كه از سوي خدا مشروعيت داشته باشد. https://modiriyati.nashriyat.ir/node/219 دانش مدیریت نقش مهمی در تمدن سازی ایفا کرده است. این دانش به شدت تحت تأثیر مؤلفه های فرهنگی است. کشورهایی که توانسته اند دانش مدیریت را به تناسب فرهنگ خود طراحی کنند و رشد دهند، بهتر توانسته اند به پیشرفت دست یابند. کشورهای اسلامی با داشتن پیشینه‌ی فرهنگی مستدل و قوی نیازمند طراحی مدیریت اسلامی اند. این مهم حلقه‌ی مفقوده ای بود که با ظهور انقلاب اسلامی ایران مورد توجه اندیشمندان اسلامی قرار گرفت. بعد از انقلاب اسلامی ایران و به کارگیری ایده‌ی اسلامی در اداره‌ی نهادهای انقلابی و اداره‌ی جنگ تحمیلی، بازتعریف مدیریت با رویکرد اسلامی نزد محققان اسلامی در ایران و کشورهای اسلامی و غیراسلامی آغاز شد. با مرور آثار تولیدشده در حوزه‌ی مدیریت اسلامی، مشاهده می شود که آثار فراوانی در این زمینه تولید شده است. این تحقیق که با روش تحلیلی ـ توصیفی انجام شده، بیانگر این نکته‌ی مهم است که همه‌ی آثار تولیدشده در زمینه‌ی مدیریت اسلامی، بعد از انقلاب اسلامی ایران و تحت تأثیر تحولات انقلاب اسلامی انجام شده و به برکت این انقلاب در مراحل تکامل خود قرار گرفته اند. خوشبختانه آثار تولیدشده در جمهوری اسلامی ایران از امتیازات فراوانی نسبت به تولیدات مدیریت اسلامی در دیگر کشورها برخوردار است. https://modiriyati.nashriyat.ir/node/5002058 «انگیزش نیروی انسانی» از چیستی و ماهیت، روش، مراحل، ابعاد و مؤلفه‌هایی برخوردار است. این عناصر در مبانی گوناگون هستی‌شناختی، معرفت‌شناختی، روش‌شناختی و انسان‌شناختی ریشه دارند که در ادبیات فلسفی مدیریت و روان‌شناسی مورد بحث اندیشمندان قرار گرفته‌اند. اسلام همان‌گونه‌که انسان را به‌عنوان مخلوق برتر آفرینش معرفی کرده، برای انگیزش نیروی انسانی به‌عنوان سرمایه و محوری‌ترین رکن در اهداف برنامه‌ها، سیاست‌ها و راهبردهای سازمان نیز مبانی ویژه‌ای را ارائه نموده است که در این پژوهش با استفاده از آیات قرآن کریم و سنت اسلامی معرفی و تحلیل شده‌اند. در این تحقیق بر اساس روش توصیفی ـ تحلیلی به‌منظور معرفی مبانی انسان‌شناختی انگیزش نیروی انسانی، به مطالعة قرآن کریم پرداخته شده است. در این مطالعه، ابتدا آیات مربوط به معرفی انسان استخراج شده، سپس با استفاده از روش استنباطی و مراجعه به تفاسیر قرآن کریم هر ویژگی انسانی تبیین گردیده و سپس ارتباط هر ویژگی با انگیزش نیروی انسانی توضیح داده شده است. حاصل این تحقیق آن است که انسان بندة خدا، مفطور به فطرت الهی، مختار، نیازمند وحی، دارای دو بعد مادی و روحانی، خلیفه و امین خدای متعال است که هر کدام از این مبانی انگیزش نیروی انسانی، الزامات و کارکردهای اساسی در زمینة ابعاد، روش‌ها، مراحل و مؤلفه‌های انگیزش این نیرو را در پی دارد. https://modiriyati.nashriyat.ir/node/29 «فقه حکومتی» مقوله ای است که در چند سال اخیر، موضوع بحث محافل علمی، به ویژه در درون حوزه‌ی علمیه قرار گرفته است. از سوی دیگر، «خط مشی عمومی» دانشی است دارای ادبیات علمی نسبتاً مشخص. این دو مقوله هرچند در دو فضای متفاوت علمی مطرح شده است، اما می توان با مقایسه‌ی این دو مفهوم، دقت نظر بیشتری در هر دو مقوله پیدا کرد. در این تحقیق، با روش تحلیلی، ابتدا دو مفهوم به مؤلّفه های اصلی خود تحلیل شده و بر این اساس، میان این دو مقایسه صورت پذیرفته و شباهت ها و تفاوت های دو مفهوم بیان شده است. نتیجه‌ی نظری این مقایسه آن است که دو مفهوم از لحاظ ظاهری و روبنایی با هم شباهت دارند، اما در مبانی مختلف هستند. از لحاظ کاربردی نیز نتیجه‌ی این مقایسه آن است که در توسعه‌ی دانش فقه حکومتی صرفاً می توان از ساختارها و روبنا های دانش خط مشی عمومی استفاده کرد، اما باید به تفاوت در مبانی به دقت توجه شود https://modiriyati.nashriyat.ir/node/107 یکی از دغدغه های مدیران ارشد هر سازمان و نهاد، بهبود مداوم سیستم است. این دغدغه به سبب تغییرات محیطی و نیازهای جدید مخاطبان است. در پاسخ به این دغدغه، دو پارادایم مکانیکی و ارگانیکی مطرح است. بسیاری از طراحان و مهندسان سیستم های اداری، راه اصلاح تحول و نوسازی سازما ن ها را پارادایم ارگانیکی و در نقطة تعالی آن، نظریة «سازمان های یادگیرنده» دانسته اند. روش تحقیق مقالة حاضر «تحلیلی ‌‌‌منطقی» است که از طریق مطالعات کتابخانه ای و مشاهدة عینی‌ دو پارادایم را نقد و بررسی کرده است. یافتة این پژوهش نشان می­دهد که اصرار برخی مدیران بر لزوم تحول سازمان ها از طریق داشتن آرایش سازمان یادگیرنده، وجهی ندارد و اساساً لزوم انتخاب الگوی مدیریتی مکانیکی یا ارگانیکی بر مغالطة «ایهام منع جمع» استوار است. https://modiriyati.nashriyat.ir/node/220 منظور از «ارزش های اسلامی» در پژوهش حاضر «ارزش های اخلاقی برگرفته از اسلام» است. از این منظر «ارزش اسلامی» یک فعل اختیاری مطلوب و متعالی است که مطلوبیت آن از مبانی و بینش های اسلامی نشئت گرفته و انجام آن انسان را به اهداف والا و کمال حقیقی خویش یعنی قرب خداوند متعال نائل می کند. ارزش های اسلامی بر نظریه ها و روش های عملی مدیران مسلمان تأثیر گذاشته و به آنها جهت می دهد؛ ازاین رو یکی از بهترین تعاریف «مدیریت اسلامی»، مدیریت بر مبنای نظام ارزشی اسلام است. در منابع مدیریت اسلامی، «ارزش های اسلامی خاص حاکم بر مدیریت» تحت عنوان «اصول مدیریت اسلامی» از ابعاد مختلف بررسی شده و به نتایج چشمگیری انجامیده است. طبق رویکرد رایج، «مدیریت رسانه» یکی از عرصه های مهم و نوین مدیریت است؛ ازاین رو «مدیریت اسلامی رسانه» نیز متأثر از این ارزش ها و اصول است؛ اما در سطح خردتر، مجموعه ای از ارزش های اسلامی وجود دارند که مختص به مدیریت رسانه و به تعبیری «اخص» هستند که تاکنون به طور مستقل بررسی نشده اند. با آنکه ضرورت شناسایی این ارزش های خاص و اخص از بعد نظری و در مسیر تدوین دانش مدیریت رسانه با رویکرد اسلامی برای صاحب نظران و پژوهشگران عرصۀ مدیریت اسلامی روشن است، اما از بعد عملی و کاربردی، ضرورت و سودمندی چنین پژوهش هایی مورد سؤال و اشکال واقع شده است. بر این اساس مسئله و هدف پژوهش حاضر آن است که به تفصیل این ضرورت را تبیین نماید. محقق با روش توصیفی ـ تحلیلی به کنکاش در منابع پرداخته و از شش جهت، ضرورت شناسایی ارزش های حاکم بر مدیریت رسانه را توضیح داده است. https://modiriyati.nashriyat.ir/node/224 نیروی انسانی، به عنوان اصلی ترین سرمایه‌ی سازمان ها، نیازمند سازگاری با تحولات محیطی و فرهنگی است. سازمان ها با فرهنگ قوی می توانند موفقیت خود را بهتر رقم بزنند. تحول نیروی انسانی بر مدار فرهنگ، می تواند برنامه‌ی دگرگونی سازمان ها باشد. در این مطالعه به شناسایی مؤلفه های تحول نیروی انسانی بر مبنای فرهنگ اسلامی پرداخته شده است. روش تحقیق مورد استفاده در این مطالعه، توصیفی است که با روش کتابخانه ای صورت گرفته است. منابع مورداستفاده نیز قرآن کریم و روایات معصومان می باشد. این مطالعه نشان داد که فرهنگ اسلامی ظرفیت گسترده ای برای تحول نیروی انسانی دارد و دست اندرکاران سازمان ها برای تحول نیروی انسانی، با مطالعه‌ی عمیق می توانند به تقویت فرهنگ سازمانی بپردازند و پویایی سازمان ها را رقم بزنند. نتایج پژوهش نشان داد که سه دسته مؤلفه در قالب ده عنوان ذیل می توانند در اولویت توجه باشند: یادگیری و کسب تخصص، بهره گیری از تجارب، تدبر و برنامه ریزی، تقویت ارتباط معنوی، اخلاص در عمل، سالم سازی اطرافیان، مشورت، نظم و انضباط، صبر و استقامت، و عاقبت اندیشی. https://modiriyati.nashriyat.ir/node/5001761 این مقاله به بررسی رابطة میان کارآفرینی و الهیات می‌پردازد و می‌کوشد تا کارآفرینی را از منظر دینی، به‌ویژه در سنت‌های اسلامی، تحلیل کند. در این تحقیق، کارآفرینی نه‌تنها به‌عنوان یک پدیدة اقتصادی، بلکه به‌عنوان یک وظیفة اخلاقی و معنوی مطرح می‌شود که می‌تواند به بهبود عدالت اجتماعی، رفاه عمومی و نوآوری کمک کند. در بسیاری از آموزه‌های دینی، کار نه‌تنها وسیله‌ای برای کسب درآمد، بلکه راهی برای خدمت به جامعه و تحقق اهداف معنوی تلقی می‌شود. مقاله به تحلیل تأثیر باورهای دینی بر رفتارهای کارآفرینانه، تصمیم‌گیری‌ها و شیوه‌های مدیریتی می‌پردازد و پیشنهاد می‌کند که می‌توان از اصول دینی برای توسعة الگوهای نوین و اخلاقی کارآفرینی استفاده کرد. این پژوهش با بهره‌گیری از روش تحقیق کیفی و راهبرد تحلیل مضمون و از طریق مطالعة منابع ثانویه و تحلیل تطبیقی متون دینی و مطالعات کارآفرینی، به شناسایی مفاهیم الهیاتی، مانند عدالت، مسئولیت اجتماعی، معنویت و هدفمندی، پرداخته است. نتایج به‌طور ویژه بر اهمیت نقش دین در انگیزه‌های کارآفرینان مذهبی تأکید دارد. در نهایت، این مقاله بر اهمیت ترکیب مفاهیم الهیاتی با کارآفرینی برای ایجاد کسب‌وکارهای اخلاقی و پایدار تأکید می‌کند که می‌توانند علاوه بر سودآوری، به بهبود وضعیت اجتماعی و فرهنگی جوامع کمک کنند.